Historia Sztuki Karate i Kyokushin

Historia Karate
Karate jest wytworem Okinawańczyków i ich wielowiekowej historii. W momencie kształtowania się karate na Okinawie – Królestwo Ryukyu było suwerennym państwem. Ponieważ dzisiaj Okinawa należy do Japonii, karate mylnie utożsamiane jest z wytworem Japończyków. Prawdą jest, że również i Japończycy rozprzestrzeniali karate na świecie, ale oni zapominają, że ta sztuka walki została przeniesiona do Japonii z Okinawy.
Okinawańczycy nie spodziewali się nigdy, że ich karate pochodzące z tak małej wyspy, zyska tak wielką, światową popularność, więc wcześniej nie prowadzili żądnych zapisków historycznych na ten temat. Historię karate zaczęto spisywać dopiero po II Wojnie Światowej ale było to zbyt późno by wiele istotnych dla historii karate faktów ocalić z mroków zapomnienia. Dlatego tak wiele jest teraz sprzecznych ze sobą wiadomości dotyczących początków karate.
Na Okinawie od wieków istniała sztuka walki Te. Chińscy wojskowi zapoznali straż pałacową zamku w Shuri ze swoimi metodami sztuk walki przypominającymi dzisiejsze kata. Podstawę treningu okinawskiej Te stanowiły ćwiczenia na makiwarze – deska wbita w ziemię. Za twórcę współczesnego karate uważa się Sokona „Bushi” Matsumurę – szefa ochrony króla Królestwa Ryukyu. Był on ekspertem okinawskiej Te, znał też chińskie ch’nan fa z okolic klasztoru Shaolin oraz Jigen-Ryu – japońską sztukę walki Klanu Satsuma. Na bazie tych trzech sztuk walki stworzył karate i nadał mu formę zbliżoną do tej jaką dzisiaj trenują w szkołach karate związanych z Okinawą.Uczeń Matsumury – Anko Itosu zmodernizował karate i nadał mu dzisiejszą formę. W kwietniu 1901 roku rozpoczął on proces wprowadzania karate do szkół na Okinawie. Proces zatwierdzenia karate jako elementu kultury fizycznej w szkołach zakończył się w 1907 roku kiedy karate otrzymało oficjalny status obowiązkowego przedmiotu.Stopniowo poczęły kształtować się różne style karate, ich wyznacznikiem określającym przynależność stylową były tak zwane kata podstawowe.
Rozpowszechnianie się karate poza Okinawę rozpoczęło się w roku 1899, kiedy to Okinawańczycy rozpoczęli emigrację na Hawaje. Od 1902 r. rozpoczęła się emigracja Okinawańczyków z Hawajów do Kalifornii, a w 1907 r. do krajów Ameryki Południowej. Pierwszymi znanymi mistrzami, którzy rozpowszechniali karate poza Okinawą byli: Yabu Kentsu (1919 r. Los Angeles, USA oraz 1927-28 r. Hawaje), Hohan Soken (1925 r. Argentyna), Chojun Miyagi (1934 r. Hawaje). W początkach lat 20 XX wieku, karate zostało przeniesione z Okinawy do Japonii przez mistrzów: Choki Motobu (1921 r. Osaka), Gischin Funakoshi (1922 r. Tokyo), Kenwa Mabuni (1928 r. Tokyo-Osaka) oraz Kanken Toyama (1930 r. Tokyo).W 1918 r. zostaje nakręcony pierwszy film dokumentalny o karate, występują w nim mistrzowie ze stylu Naha Te. W 1930 r. Okinawa Karate Club – organizacja zrzeszająca różne style karate zostaje przyjęta do Okinawskiego Stowarzyszenia Atletycznego. 26 grudnia 1933 r. Okinawa Karate Club zostaje przyjęty do Dai Nippon Butoku Kai w Japonii i wtedy to karate zostaje oficjalnie uznane za gałąź japońskiego budo.
II Wojna Światowa spowodowała śmierć wielu ludzi związanych z karate na Okinawie. Po wojnie każda szkoła podążała w innym kierunku – nie istniała żadna unifikacja. Każde dojo żyło we własnym świecie i było zbyt zajęte sobą aby pojąć próbę wypełnienia pustki w karate spowodowanej wojną. Style i szkoły karate na Okinawie pozostawały w izolacji i bez związków ze sobą.
Wychodząc temu naprzeciw z inicjatywy mistrza Choshina Chibany w maju 1956 r. przedstawiciele ówczesnych czterech najbardziej liczących się szkół karate na Okinawie: Choshin Chibana (Okinawa Shorin-Ryu), Kanei Uechi (Uechi-Ryu), Meitoku Yagi (Goju-Ryu) i Shoshin Nagamine (Matsubayashi-Ryu) zakładają Okinawa Karate-Do Federation.
Okres japoński dla karaterozpoczął się w roku 1922, kiedy Gichin Funakoshi (1868 – 1957), uczeń mistrzów Azato i Itosu dał publiczny pokaz karate w Tokio. Spotkało się to z takim zainteresowaniem, że Funakoshi nie wrócił na Okinawę lecz pozostał w Tokio i nauczał karate. Dzięki jego kulturze zaakceptowano karate i dołączono do japońskich sztuk walki budo. Wybudowano pierwszy w Tokio dom do treningów – dojo nazwano od literackiego pseudonimu mistrza (pisywał on w młodości wiersze) Shotokan, którą to nazwą obecnie określa się najliczniej reprezentowany styl karate na świecie. Twórca judo, słynny już wtedy Jigoro Kano zaprosił Funakoshiego do Kodokanu i był tak zafascynowany karate, że włączył niektóre techniki do judo. Karate rozwinęło się w latach trzydziestych w całej Japonii najpierw na uniwersytetach, później w ośrodkach militarnych. Zmieniono nazwy kata na czysto japońskie, uproszczono ich ruchy, usystematyzowano, zmieniono szereg pozycji, zaczęto ćwiczyć praktyczne zastosowanie kata w parach, przechodząc powoli najpierw do aranżowanej walki a później do wolnej walki. Młodym ludziom przestało wystarczać praktykowanie kata, odwieczny sposób nauki karate na Okinawie. Na wzór judo niektórzy zaczęli myśleć o sportowym aspekcie karate. Funakoshi i większość starych mistrzów z Okinawy byli temu przeciwni uważając, że wypaczy to psychikę karateka. Pod koniec życia Funakoshi został prezydentem Japan Karate Association, nie zdając sobie prawdopodobnie sprawy, że organizacja ta została stworzona głównie dla przekształcenia karate w sport. W roku jego śmierci rozegrano pierwsze mistrzostwa Japonii.
Japoński okres rozwoju karate przyniósł, na wzór innych sztuk podział na stopnie szkoleniowe kyu i mistrzowskie dan. Był to ważny krok w usystematyzowaniu wiedzy karate, która na Okinawie nie była spisywana, a wielu mistrzów nie znało się wzajemnie i zabierało swoje tajemnice do grobu. Rok 1964 i olimpiada w Tokio wydawały się milowym krokiem na drodze rozwoju karate. Po raz pierwszy rozdano medale olimpijskie w judo i stworzono nadzieje dla karate pod warunkiem unifikacji stylów i przepisów walk sportowych. W tym celu powstała organizacja skupiająca 4 wielkie style japońskie i dziesiątki mniejszych – All-Japan Karate-do Federation.
Po wojnie karate odrodziło się o wiele wcześniej szczególnie po powrocie Funakoshi do Tokio. Amerykańscy oficerowie stacjonujący w Japonii byli pierwszymi uczniami karate z innego kontynentu. W szkoleniu amerykańskich żołnierzy szczególnie aktywny był jeden z uczniów Funakoshi, Masatoshi Nakayama (1913 – 1987), który ponad trzydzieści lat stał na czele Japan Karate Association, rozwinął karate sportowe i spopularyzował styl Shotokan na całym świecie wysyłając dobrze wyszkolonych instruktorów. Do popularyzacji karate w USA przyczynili się: słynny piosenkarz (i praktyk karate) Elvis Presley oraz aktor Bruce Lee, posługujący się mieszanką stylów chińskich, japońskich i koreańskich, którą nazwał Jeet Kune Do. Wracając do aspektu sportowego, w 1970 roku powstała największa organizacja karate World Union of Karate do Organization oraz International Amateur Karate Federation.
Wymienione wyżej karate z Okinawy praktykuje formę tradycyjną w metodach i technikach praktycznie nie zmienioną od początku opracowania. Walki sportowe jeśli są w ogóle przeprowadzane to bezkontaktowo. W ten sam sposób opracowano regulaminy walk w shotokan, shito ryu itd.
Przełomem w karate było pojawienie się w ruchu karate Masutatsu Oyamy. Był pierwszym, który odrzucił formę bezkontaktowego karate wprowadzając walkę w pełnym kontakcie czyli wykorzystaniu pełnej siły uderzeń i kopnięć. Nazwał swoje karate – kyokushin.
Oyama urodził się 27.07.1927 roku w Korei , gdzie nosił nazwisko Young – I –Choi. Swoją edukację w dziedzinie sztuki walki rozpoczął już w wieku 9 lat od chińskiego kempo. Zamierzając wstąpić do akademii lotniczej – udaje się w 1938 roku do Japonii , gdzie zmienia swe plany i rozpoczyna naukę judo w tokijskim instytucie KODOKAN. Mimo iż w walce tej zdobywa dość wysoki stopień 4 dan –nie mogła ona (jako walka sportowa) zaspokoić jego oczekiwań. Toteż wraca do swych pierwotnych zainteresowań ,skierowując całą swoją uwagę głównie na karate. Studiowanie rozpoczyna od stylu shotokan (jako uczeń syna Gichin’a Funakoshi’ego-Yoshitaki’ego),by następnie zgłębiać wiedzę stylu Goju-ryu(pod kierunkiem Gogen’a Yamaguchi).W karate również czynił szybkie postępy. Już w siedemnastym roku życia jako student w Takusoku promowany został na 2 dan, a w dwudziestym na 4 dan. W 1946 roku rozpoczął naukę na Wydziale Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Weseda. W 1947 roku na mistrzostwach Japonii w Kioto Masutatsu Oyama zdobywa pierwsze miejsce. Rok później wyjeżdża na 18 miesięcy w góry. Okres ten poświęcił na ciężki samotny trening. W odosobnieniu od wszelkiej cywilizacji (w konfrontacji z surowymi warunkami przyrody i z samym sobą, swoją osobowością ). W 1952 roku podróżuje po Hawajach i USA z licznymi pokazami walk i rozbijania takich przedmiotów jak: cegły, dachówki, bryły lodu itp. Pokazy te wzbudziły wielki zachwyt wśród oglądających. Przyjmował on wyzwanie każdego, kto chciał z nim walczyć bez względu na zasady walki i styl. Dzięki nieprawdopodobnej sile fizycznej ale (jak sam później przyzna) również psychicznemu wytrenowaniu pokonał przedstawicieli judo, kung-fu, boksu tajskiego i innych. W latach pięćdziesiątych był uważany za najlepszego karatekę Japonii. Nie mogąc znaleźć przeciwników postanowił walczyć z bykami. Utrącał im rogi techniką shuto lub zabijał je jednym ciosem.
Pokazy dane przez Oyamę przyczyniły się do spopularyzowania karate na całym świecie.
W 1954 roku Oyama otwiera pierwsze dojo. Instruktorami zostają K. Mizushima i E.Yasuda.Za datę utworzenia kyokushinkai przyjmuje się rok 1957- kiedy to reprezentacja tej szkoły wystąpiła na akademickich mistrzostwach Japonii w karate. Nazwa to japoński termin ,który oznacza KYOKU – biegun, SHIN – prawdę, KAI –stowarzyszenie.
Oyama doszedł do wniosku, że stała modyfikacja starych stylów nie wystarcza i wobec tego należy stworzyć całkowicie nowy system walki oparty na najefektywniejszych i sprawdzonych technikach. W dniu 1-go października 1963 roku powstaje Międzynarodowa Organizacja Karate Kyokushinkai z centralnym Honbu Dojo w Tokio. Były premier Japonii, laureat nagrody Nobla E.Sato otrzymuje tytuł Kaicho-prezydenta zaś Oyama zostaje Kancho – dyrektorem Kyokushinkai – kan. W roku 1974 organizacja przyznaje Masutatsu Oyamie najwyższy stopień wtajemniczenia 9 dan, a potem 10 i tytuł Sosai.
Oyama jest autorem kilku książek min. Karate Advanced, This is Karate, What is Karate, Vital Karate, The Kyokushin Way , które do dziś uważane są za bestselery w świecie literatury budo. Jak napisano w jednym z najbardziej prestiżowych magazynów sztuk walki -„Black Belt”: ”Oyama nie tylko przejął najcięższy do spełnienia ideał Bushido, lecz poszedł o krok dalej. Zwracał on na to, że stopień poświęcenia, samozaparcie poprzez dyscyplinę jest wprost proporcjonalne do stopnia odnoszonego sukcesu. Walka karate, gdy na świecie istnieje broń palna, nie ma już dzisiaj zasadniczego znaczenia w czasie wojen, wydaje się czymś archaicznym. Jednak dyscyplina Budo pozostaje w sercach kontynuatorów dzieła samurajskiego”.
Po śmierci Masutatsu Oyamy ogłoszono, że na mocy testamentu sukcesorem zmarłego i nowym liderem światowego kyokushin jest Akioshi Shokei Matsui. Nie wszyscy uczniowie Oyamy uznali Matsui za sukcesora i godnego następcę Masutatsu Oyamy, w związku z czym w latach 1994 – 2010 następowały kolejne rozłamy w światowej Organizacji IKO. Kolejni uczniowie Oyamy obwoływali się jego sukcesorami i otwierali kolejne Międzynarodowe Organizacje Kyokushin-kaikan Karate (IKO) uznając jednocześnie siebie za tych właściwych sukcesorów legendarnego twórcy stylu.W ten sposób powstawały kolejne organizacje: IKO Kyokushin – kan, IKO – Matsushima, IKO – Tezuka, WKO Shinkyokushin, WKF,Union itd.
Prawa oryginalnej IKO należą do córki Sosai, Kuristiny Oyama. Funkcję Kancho w IKO Sosai pełni Yoshikazu Suzuki.
Po 2015 roku pojawia się silny trend zjednoczenia organizacji IKO. Wspólnym mianownikiem jest olimpiada.
Pozostaje faktem, że we wszystkich organizacjach szkoli się według „programu” opracowanego przez Sosai z małymi różnicami w kata. Pozostałe elementy i założenia pozostają bez zmian. Niektóre szkoły stosują różne metody treningu od tradycyjnego po najnowsze zdobycze nauki w dziedzinie kultury fizycznej.